Przeszłość Ziemi Gorlickiej nierozerwalnie związana jest z przemysłem naftowym. To właśnie tutaj, od połowy XIX wieku, stopniowo i wytrwale budowany był rozległy obszar wydobycia i  przerobu ropy naftowej, zwanej tak znamiennie "czarnym złotem". Przez ponad 150 lat krajobraz Gorlic i leżących wokół miasta miejscowości kształtowany był przez charakterystyczne dla tego terenu urządzenia służące wydobyciu ropy: kopanki, trojaki, kiwony czy drewniane wieże wiertnicze typu kanadyjskiego. Zdecydowana większość z nich bezpowrotnie zniknęła z naszego krajobrazu, a eksploatacja ropy naftowej w okolicach Gorlic, przynajmniej w dotychczasowym kształcie, dobiega swego kresu.

                Z głębokiego przekonania, że powinnością nas, mieszkańców Ziemi Gorlickiej, pozostaje zachowanie tego dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń, wyrasta pomysł, który ostatecznie przyjął kształt realizowanego od roku 2017 projektu Województwa Małopolskiego "Pejzaż nad Ropą - Małopolski Przemysł Naftowy". Jego istotą jest oznakowanie elementami wizualnymi najważniejszych miejsc wydobycia i przerobu ropy naftowej. Wykorzystaliśmy do tego instalacje składające się z archiwalnych fotografii wielkoformatowych ukazujących kopalnie i rafinerie Ziemi Gorlickiej, po których często nie pozostały najmniejsze ślady. Umieszczonym na fasadach budynków lub wolnostojącym fotografiom towarzyszą makiety w skali 1:2 szybów naftowych z okresu międzywojnia.

                Czy to wystarczy, aby zachować pamięć o roli i znaczeniu dla współczesnych przemysłu naftowego? Nasze działania rozumiemy jako pierwszy krok ku temu celowi.     W szeroko zakrojonych zamysłach pozostaje rozszerzenie tego projektu na województwo podkarpackie, w śmielszych marzeniach wyjście poza granice Polski, w stronę tak ważnego dla rozwoju przemysłu naftowego i nierozerwalnie związanego z Ziemią Gorlicką Borysławia, a może nawet utworzenie paneuropejskiego szlaku naftowego.  Nadzieją na ocalenie pamięci o nafciarskiej przeszłości jest także pomysł zbudowania Wirtualnej Izby Pamięci, do której trafiałyby po uprzednim zdigitalizowaniu pamiątki przemysłu naftowego, których jakże wiele znajduje się w prywatnych zbiorach i muzeach.A na razie pragniemy podziękować wszystkim, którzy wsparli projekt "Pejzaż nad Ropą - Małopolski Przemysł Naftowy", a zwłaszcza Urzędowi Marszałkowskiemu i Sejmikowi Województwa Małopolskiego oraz odpowiedzialnemu za realizację projektu Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach z dyr. Zdzisławem Tohlem na czele. Warto również w tym miejscu wspomnieć o bardzo dobrej współpracy z przedsiębiorstwem Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA.

                Jesteśmy przekonani, że wspólnie uda nam się zrealizować w następnych latach kolejne etapy projektu, ponieważ uratowanie od zapomnienia dziedzictwa przemysłu naftowego Ziemi Gorlickiej, to kwestia nie tylko zachowania pamięci o przeszłości i tradycji, ale przede wszystkim zachowania własnej tożsamości. Bez niej niemożliwe jest budowanie przyszłości.

                                                                                                                                                                                           

Paweł Śliwa

radny Sejmiku Województwa Małopolskiego

 

Transport ropy z rafinerii w Lipinkach

Transport ropy z rafinerii w Lipinkach